Tuesday, November 30, 2021
spot_img
Homeअन्तराष्ट्रिय"चिनिया उदय पछिको कठिन बिस्व राजनीति"

“चिनिया उदय पछिको कठिन बिस्व राजनीति”

शेयर गर्नु होस

चिन विश्व शक्ति राष्ट्र बन्ने दाउमा रहेको छ । विश्वमा बढिरहेको तिव्र धुव्रिकरणका विच आफ्नो विस्तारवादी नितिलाई दक्षिण एसिया लगायत विश्वमा आफ्नो प्रभावलाई जबरजस्ती लाद्न खोजीरहेको छ । चिनले आफु केन्द्रित एसिया र विश्व वरियतामा शिर्ष स्थानमा आउन सशक्त रुपले लागि परेको छ ।

चिन संग सिमा जोडिएका नेपाल , मंगोलिया, लावस , भियतमान, ताजिकस्थान , कार्गिजस्तान लगायत सिमा जोडिएको मुलुकहरुमा आफ्नो प्रभाव र प्रभुत्वलाई स्थापित गर्न चिनले दबाब र सहयोग दुवै गर्दै आईरहेको छ । सहयोग मार्फत प्रभाव जमाउन नसके दवाव सिर्जना गरेर भएपनि आफ्नो प्रभुत्वलाई स्थापित गराउन चाहान्छ । यसको पछिल्ला उदाहरणहरु पछिल्लो समय चिनको राजदुतहरुको सक्रियता र कुटनैतिक दवावहरुलाई लिन सकिन्छ । चिनको अधिनायकवाद तर्फको पुन प्रस्थानले उसलाई नि गम्भिर संकटमा धकेल्न सक्नेछ । विशेष गरेर चिनले आफ्नो प्रगतिको कारक बनेको दक्षिण एसियाका मुलुक संगको विश्वासलाई गुमाई रहेको छ ।

विश्वलाई आफ्नो वसमा राख्न चाहाने र विश्व शक्ति राष्ट्र बन्न खोज्ने एउटा संसोधनवादी शक्ति बन्ने दाउमा छ चिन तर, विश्व राजनितिले चिनको प्रभावलाई स्वीकार गरिराखेको छैन , राजनैतिक धुव्रिकरणका विच चिनले आफ्नो पतनको बाटोलाई पछ्याईरहेको छ । दक्षिणी चिन सागरमा देखिएको तनाव , ताईवान र हङकङ प्रतिको कठोर कदम , चिन भित्र रहेको उइगुर मुसलमान पार्टीको चरम दमन , छिमेकी मुलुकहरुलाई दवावको भरमा दिएको आर्थिक भार यसको कारक बन्ने देखिन्छ । चिनको चरम महत्वकांक्षले पूर्वि एसिया भन्दा बाहिर पनि अन्य मुलुकहरुले मोर्चावन्दी कसिरहेका छन् ।

चिन संग नजिकिएको फिलिपीन्सले समेत दक्षिण चिन सागरमा आफ्नो दावी गर्दै  हवाई तथा सामुन्द्रिक गस्ती बढाईरहेको छ । चिन सङ विवादमा रहेको भियतनामले ससैलाई टक्कर दिन पानी जहाजभेदी  सामुन्द्रिक  क्षेप्यास्ता , रुसी लडाकु पनडुन्ची, लडाकु विमान र क्रुज मिसाईल युक्त पानि जहाज खरिद गर्दै छ । सिंगापुर चुपचाप अमेरिकाको सैन्य  साझेदार बनिसकेको छ यसबाट प्रष्ट हुन्छ की राजनैतिक र रणनैतिक हिसावले यी मुलुकहरु चिन संग आक्रमक बन्दै गईरहेका छन् । चिनसंग तनावको स्थिति सामना गरिरहेका छन् । चिनलाई काउन्टर गर्न धेरै मुलुकहरु राजनैतिक रुपमा एक ठाउंमा उभिएका छन् ।

ईन्डोप्यासिफिक  क्षेत्रका सवैभन्दा शक्तिशालि राष्ट्रहरु भारत , अष्ट्रेलिया , जापान , अमेरिका सामेल रणनितिक साझेदारी ( क्वाड ) चिन विरोधी सहकार्यको केन्द्रविन्दु बनेको छ । यसबाट चिन विश्व राजनैतिक धुव्रिकरणमा एक्लिदै गईरहेको छ । चिनले ताईवानलाई आफुमा गाभ्ने , पस्चिमि प्रशान्त क्षेत्रमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्ने र दक्षिण एसियामा आफ्नो विस्तारवादी नितीलाई स्थापित गर्ने लक्ष्य लिएको छ । यो अभियानमा आफू विजयी बन्ने र प्रभुत्वशाली पोजिसन हुने भविष्य खोजीरहेको छ तर आर्थिक वृद्धि सुस्त भईरहेको र बढ्दो रुपमा प्रतिकुल विश्वलाइ सामना गरिरहेको चिनको उक्त सपना पुरा हुने अवस्था छैन ।

चिनले आफ्नो महत्वकांक्ष परियोजनाहरुलाई आक्रमक रुपमा अघि बढाईरहेको छ । यसबाट क्षणिक लाभ भएपनि विश्व राजनितीमा यिनै परियोजनाहरुले चिनलाई एक्ल्याउंदै लगिरहेको छ । यति बेला चिनले कयौं जोखिमहरुलाई आन्तरिक रुपमा सामना गरिरहेको छ । आर्थिक वृद्धि सुस्त छ , रणनैतिक हिसावले चिन असफल हुने विन्दु तिर लम्किरहेको छ । कोभिड १९ पछी विश्व राजनिती रंगमा अस्थिरता सिर्जना भएका छन् यसबाट चिन संगको राजनैतिक सम्बन्धमा धेरै मुलुकहरुको फोटो आएको छ ।

चिनले विस्तारित महत्व्कांक्षालाई देखाईरहेको छ यो पछी उसैलाई गलाको पासो बन्न सक्ने अवस्था हुन सक्छ ।

RELATED ARTICLES

Leave a Reply

- Advertisment -
Google search engine

Most Popular

Recent Comments

%d bloggers like this: